Anasayfa Blog UZAKTAN ÇALIŞMA NEDİR? NASIL UYGULANIR?

UZAKTAN ÇALIŞMA NEDİR? NASIL UYGULANIR?

15 Ocak 2021 Cuma
UZAKTAN ÇALIŞMA NEDİR? NASIL UYGULANIR?

UZAKTAN ÇALIŞMA NEDİR? NASIL UYGULANIR?

Dünya da ve ülkemizde etkili olan Covid – 19 salgınıyla birlikte hayatımıza giren ‘Uzaktan Çalışmayla’ ilgili bilgileri yazarak bu yazımıza başlamak istiyoruz.

Gelişen teknolojiyle birlikte yaygınlaşan uzaktan çalışma hem işveren için hem de çalışan için işleri kolaylaştırmıştır.  Duyulan ihtiyaç ve artan taleple birlikte Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayınlanan uzaktan çalışma yönetmeliği ile uzaktan çalışmanın ne şekilde gerçekleştirileceği, usul ve esasları ile işverenlerin uyması gereken kurallar detaylandırılmıştır.

Peki bu uzaktan çalışma nedir? Pandemi yasaklarıyla artan ve hayatımızda kendine yer bulan uzaktan çalışma kısaca ‘İş görme borcunun bütününü veya bir kısmını işyerinden değil başka bir ortamdan gerçekleştirme, işçi, işveren tarafından iş organizasyonunun gerekleri doğrultusunda işçinin evinde ya da teknolojik araçların vasıtası ile iş yeri dışında başkaca bir ortamda bu tür çalışma gerçekleştirebilmesidir, şeklinde açıklanabilir. Uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmesinin yazılı olarak yapılması gerekmektedir.

Uzaktan çalışma iş sözleşmesiyle ilgili olarak akla gelebilecek sorulara yanıt olması açısından, ‘Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayınlanan yönetmeliğe göre uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmesinin yazılı olması gerekmektedir. Sözleşme yapılacak işi tanımlamalı, işin ne kadar süre için ve nerede yapılacağını içermelidir. Yine ücret, ödeme, işin yapılmasında kullanılan araç ve gereçler ile bunların ne şekilde muhafaza edileceği hususları gibi genel ve özel hükümler sözleşmede yer almalıdır.’

Uzaktan çalışmayla ilgili olarak iş sözleşmesinin yanında uzaktan çalışma protokolü adı altında farklı bir tanımda vardır. Bu tanımı da kısaca, ‘Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir’ şeklinde yazabiliriz.

Uzaktan çalışmada öne çıkan sorunlardan bazıları ise çalışma ortamının hazırlanması ve çalışma ekipmanlarının temin edilmesiyle ilgilidir. Buna göre işçi işverenin işini görmek için evinde veya internet olan başka bir mekanda bir takım ekipmanlara (Bilgisayar- tablet- lattop- yazıcı vb.) araçlara ihtiyaç duyabilir. Uzaktan çalışmanın yapılacağı yerle ilgili yeni bir düzenleme yapılması gerekiyorsa işçi ve işveren kendi aralarında bunu konuşarak belirlemeli, bu düzenleme için maliyet gerekiyorsa bu masrafları kimin karşılayacağı iki taraf arasında kararlaştırılmalıdır.

İşçinin işveren için yaptığı iş üretim gerektiren ve malzeme ve iş araçlarının bilinmesini gerektiriyorsa, iş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadığı sürece bu ekipmanların işveren tarafından karşılanması esastır. Burada önemli bir husus işveren tarafından temin edilen ekipmanların veya araçların kullanımı, bakım ve onarımları, teknik donanımları gibi hususların tamamının işçiye bildirilmesi gerekir. İki taraf arasında uzaktan çalışmayla ilgili iş sözleşmesi imzalanırken uzaktan çalışmanın hangi saatler aralığında ve ne kadar süre için yapıldığını yazılması gerekir. İşçi ve işveren arasında hazırlanan iş sözleşmesinde çalışma saatleri ilgili mevzuatta yer alan haftalık çalışma saatlerine uygun olarak düzenlenmelidir. İlgili düzenlemeler ve sınırlara bağlı kalınarak uzaktan çalışma saatleri değiştirilebilir. İşveren tarafından uzaktan çalışan işçinin fazla mesai yapması istenecekse bunun yazılı olarak yapılması, uzaktan çalışan işçinin de bunu kabul etmesi gerekir.

Uzaktan çalışmayla

Ev konforunda çalışmanın tadı çıkartılabilir. Hem özgürce planlama yapılır hem de sosyal hakları olan maaşlı çalışan olmanın avantajları elde edilir. İnternet olan her yerden ve her bilgisayardan çalışmak mümkündür. Hem çalışan hem de işvereni maddi olarak rahatlatır. Çalışan işe gitmek için ek bir efor sarf etmediği için tüm enerjisini işte kullanabilir.

Uzaktan çalışanlar için iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili önlemlerde alınmalıdır. 

İş yerinde işin yapıldığı esnada bir takım sebeplerden kaynaklanan ve işçinin sağlığına zarar verilmesini engellemek ve buna sebep olacak koşulları ortadan kaldırmak amacıyla yapılması gereken işler ve alınması gereken önlemlere iş sağlığı ve güvenliği denir. İşveren uzaktan çalışma yapılsa bile çalışanın, üretimin ve işletmenin güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu nedenle mevzuatla belirlenen ve işin gereklerinden kaynaklanan önlemleri almak zorundadır. Uzaktan çalışma gibi bu tür çalışmada durumunda da işverenin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin sorumlulukları sona ermez. Bu amaçla işçiye gerekli eğitimler verilmeli, sağlık durumu gözetilmeli ve işin yapılması için kullanılan ekipmanlar, araç ve gereçlere ilişkin gerekli iş güvenliği tedbirleri alınmalıdır. İşçi ile işveren arasındaki ilişki uzaktan çalışma sözleşmesi ile kurulabileceği gibi işçi çalışmaya devam ettiği sırada da tarafların anlaşmaya varması halinde sözleşme uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebilir. İşçi normal çalışma düzeninde çalışmaya devam ederken şayet uzaktan çalışmaya geçmek isterse bunun için öncelikle yazılı bir talepte bulunması gerekir. İşin ve işçinin niteliğine göre işveren bir değerlendirme yapmalı ve talebin yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde yazılı olarak bu talebe cevap vermelidir. Talep kabul edilecek olursa sözleşme yapılması gerekir. Uzaktan çalışmayla ilgili olarak çalışma süresinin tamamında uzaktan çalışan bir sigortalının hafta tatili günleri ve çalışmayarak geçirdiği ulusal bayram ve genel tatil günleri de uzaktan çalışma günleri arasında bildirilmeli ve prim ödeme gün sayısı ile uzaktan çalışma gün sayısı 30 gün olarak sisteme girilmelidir. İşin yürütüldüğü ev kural olarak iş yeri olarak kabul edilmemesine rağmen eğer işin yapılmasına evden devam ediliyorsa bu sırada meydana gelen kazalar da iş kazası olarak nitelendirilebilir.

Bazı iş kolları hariç

Uzaktan çalışma sistemi yaygınlaşsa da hayatımızda yer alsa da, her iş kolunda uzaktan çalışma yapılamaz. Açıklanan ilgili yönetmeliğe göre; tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle çalışma, bu maddelerin işlenmesi veya söz konusu maddelerin atıkları ile çalışma, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan çalışma işlemlerini içeren işlerde uzaktan çalışma yapılamaz. Bunlara örnek vermek gerekirse, Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle çalışma. Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerin işlenmesi veya bunların atıkları ile çalışılması. Biyolojik etkenlere maruz kalma tehlikesi olan işlemleri içeren işler ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili kanun hükümlerine göre hizmet alım suretiyle yürütülen işler, milli güvenlik bakımından stratejik önem taşıyan proje, birim, tesis ya da hizmetten sorumlu olan veya bu hizmeti alan kamu kurum veya kuruluşları uzaktan çalışma yapılıp yapılmayacağını kendisi belirler.

Uzaktan çalışmanın da avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır. Öncelikte uzaktan çalışmanın avantajlarından bahsedelim.

Uzaktan çalışanlar ofis içinde çalışan elemanlar olmasalar da çalıştıkları firmaların bir parçası olarak değerlendirilirler. Uzaktan çalışan kişi şirketin elemanıdır ve tüm yasal haklara sahiptir. Çalışanlar sosyal güvence ve düzenli ödeme gibi avantajları ev ortamının konforundan ayrılmadan yaşamanın tadını çıkarır.

Uzaktan çalışmanın dezavantajlarını da yazımıza eklemek istersek.

Uzaktan çalışmanın birçok avantajının yanı sıra sıkıntılı yönleri de vardır. Uzaktan çalışma da en önemli sıkıntı iletişim eksikliğidir. Uzaktan çalışmada çalışanların işverenleriyle - patronuyla anlık şekilde bir araya gelmesi gibi bir durum yoktur. Bu yüzden iletişim hataları olumsuzluklar ve performans düşüklüğü ortaya çıkabilir. İstedikleri yerden çalışan insanlar eğer iş planlamasını doğru şekilde yapamaz ise yüksek performans gösteremeyebilir. Bağımsız çalışma yeteneğine sahip olmayanlar için ev ortamı oldukça zorlu bir yapı olarak öne çıkar. Doğru planlanmayan ve etkili şekilde yönetilemeyen iş süreçleri performans kayıplarına neden olur.

 

Uzaktan çalışan kişi, mesai saatlerine uyum sağlayamaz ise hem kendinin hem parçası olduğu şirketin performansında düşüşe neden olabilir. Bunun yanı sıra uzaktan çalışırken personelin doğru şekilde değerlendirilmesi ve yönlendirilmesi, çalışanla birebir temas imkanına sahip olunmadığı için her zaman mümkün olmayabilir. Bu gibi durumların etkili iletişim ile giderilmesi gerekir.


Paylaş