Anasayfa Blog GİDER PUSULASI NEDİR?

GİDER PUSULASI NEDİR?

16 Kasım 2021 Salı
GİDER PUSULASI NEDİR?

GİDER PUSULASI NEDİR?

Günlük hayatta, muhasebe dilinde en çok kullanılan kelimelerden biri olan gider pusulası, ‘Vergi mükellefi olmayan kişilerden alınan mal ve hizmetlerin belgelendirilmesinde kullanılan belgenin ismi Gider Pusulasıdır. Bu açıklamadan sonra şu kısa ayrıntıyı da buraya yazmakta fayda var. Gider pusulası, tüketicilere satılan malların iade alınması halinde de düzenlenir. Vergi sisteminde önemli bir ihtiyacın giderilmesine araç olan gider pusulası, özellikleri ve işlevi bakımından önemli farklı özellikleri kendinde barındırır.

Gider Pusulasının düzenleneceği hallerle ilgili gelebilecek soruya yanıt olması bakımından aşağıdaki bilgileri yazmakta fayda var.

Gider pusulasının düzenleneceği haller ile ilgili bilgilerde Vergi Usul Kanunun da belirtilmiştir. Bu kanunun 234. maddesine göre gider pusulası fatura hükmündedir. Vergiden muaf esnaf ile vergi mükellefi olmayan kişilerden hizmet veya mal alındığında, tüketicilere satılan malların tüketici tarafından iade edilmesi halinde, basit usulde vergilendirilen mükelleflerden sabit kıymet alındığında, Gelir Vergisi Kanunu (GVK) ’nun 18. maddesinde düzenlenen istisnadan faydalananlardan eser alındığında ve arızi olarak serbest meslek faaliyetinde bulunanlara ödeme yapıldığında düzenlenir. Maliye Bakanlığı, yayımladığı tebliğler ile gider pusulasının kapsamını genişletmiş ve uygulanabilir durumları, verdiği çok sayıda özel genelgeyle açıklığa kavuşturmuştur. Bu bağlamda gider pusulası; vergiden muaf esnaf ile yapılan ticari işlemlerin yanı sıra nihai tüketicilerden alınan mal ve hizmetler, iadeler, telif ödemeleri gibi çok sayıda işlem için de kullanılmaktadır.

Gelir pusulasıyla ilgili kısa ve genel bilgileri verdikten, gider pusulasının düzenlenecek halleriyle ilgili açıklamaları yukarıda yazdıktan sonra, şimdi de gider pusulasını kimlerin kullanacağıyla ilgili bilgileri yazarak, yazımıza devam edelim 

Yazımızın başlığını oluşturan gider pusulasını; fatura vermek ve almak mecburiyetinde olan mükelleflerin, fatura verme yükümlülüğü olmayanlardan aldıkları mal ve hizmetlere yönelik olarak düzenledikleri, fatura hükmündeki kanuni resmi bir belgedir. Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesinde gider pusulasının açıklaması şu şekilde yapılmıştır. Gider Pusulası “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin: Vergiden muaf esnafa; yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir” denilmiştir. Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev’i ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı satana tevdi olunur. Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir.” olarak bilgi paylaşımı yapılmıştır.

Yazımızın bu bölümünde de yukarıda ayrıntılarıyla yazdığımız gider pusulasının nasıl düzenlenmesi gerektiğiyle ilgili bilgileri yazalım. Günlük hayatta bu gider pusulalarının düzenlenme şekilleri ve usulleriyle ilgili sorularla da karşı karşıya kalabilirsiniz.

Gider Pusulası düzenlenmesiyle ilgili Maliye Bakanlığı, tarafından kendisine verilen yetkiye istinaden 225 Sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile gider pusulasının şekil ve usulüne ilişkin düzenlemeler yapmıştır.

Yapılan değişikliklerle gider pusulası düzenlenirken dikkat edilmesi gereken faktörlerde sıralanmıştır. Belirtilen faktörleri kısaca şöyle yazabiliriz.

Hazırlanacak Gider pusulalarında; işin mahiyeti, cinsi, adedi, fiyatı, tutarı, toplamı, tevkif edilen vergi oranı ve net tutarı, işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadları (tüzel kişilerde ünvanları), adresleri, varsa vergi dairesi ve hesap numarası, seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihine ilişkin bilgilere yer verilecektir. Gider pusulaları en az iki nüsha olarak düzenlenmelidir. En az iki nüsha düzenlenmeyen ve bilgileri eksik olan gider pusulaları hiç düzenlenmemiş sayılır. İki nüsha halinde düzenlenen gider pusulalarının ilk nüshası işi yapana veya malı satana verilecek, ikinci nüshası ise düzenleyen tarafından saklanacaktır. Gider pusulaları, mükellefler tarafından anlaşmalı matbaalara bastırılacak veya notere tasdik ettirilecektir. Gider pusulasının anlaşmalı matbaalarda bastırılmaması veya kullanılmasında “Vergi Usul Kanunu Uyarınca Vergi Mükellefleri Tarafından Kullanılan Belgelerin Basım ve Dağıtımı Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.

Yazımızın bu bölümünde işlediğimiz konuyla ilgili olarak gider pusulalarında uygulanacak stopaj oranlarıyla ilgili gelebilecek sorulara yanıt olması bakımından aşağıdaki bilgileri de kısaca yazılması faydalı olacaktır.

Gelir Vergisi Kanunu (GVK)’nun 94. maddesine göre, vergiden muaf esnaftan mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden stopaj yapılması gerektiğini yazımızın ilk bölümlerinde zaten işlemiştik. Gider pusulasında stopaj oranı ise ürüne, hizmete veya mal a göre değişkenlik göstermekte.

Değişiklik gösteren stopaj oranlarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Havlu, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve her nevi turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek ve benzeri emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden, yüzde 2 (% 2). Hurda mal alımlarında yüzde 2 (%2). Diğer mal alımları için yüzde 5  (%5). Diğer hizmet alımları (üstte yer alan alt bentler hariç olmak üzere mal ve hizmet bedelinin ayrılamaması hali de bu kapsamdadır) için, yüzde 10 (%10). Eğer mal veya hizmet alınan kişi vergi mükellefi olmayıp esnaf muaflığından da yararlanmıyorsa ve gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satıyorsa ödenen komisyon, prim gibi ödemelerden yüzde 20 (%20) oranında stopaj yapılır.

Yazımızın bu bölümünde işlediğimiz stopajın ne olduğuyla ilgili bilgi vermek gerekirse, onu da kısaca yazmak gerekirse

Yazımızda adı sıkça geçen stopaj, mal veya hizmet alımı gibi nedenlerle ödeme yapılırken; alacaklı kişi adına vergi kesintisi yapılarak vergi dairesine yatırılmasıdır. Adına stopaj yapılan kişi daha sonra beyanname verirse, yapılan stopajı beyanname üzerinde hesaplanan gelir vergisinden mahsup edebilecektir.

 Gider pusularından muaf olan esnaflarla ilgili akla gelebilecek soruya yanıt olması bakımından

Gelir Vergisi Kanunu (GVK) na göre esnaf muaflığından faydalanabilmek için en temel koşul iş yeri açmaksızın ticari faaliyette bulunulmasıdır. Bu bağlamda esnaf muaflığı kapsamında kişiler; nakil vasıtaları kullanmamak şartı ile gezici olarak veya perakende ticaret ile iştigal edenlerdir. Esnaf muaflığı olan kişilere örnek olarak; kundura boyacısı, berber, fotoğrafçı, kalaycı, musluk tamircisi, çilingir gibi meslek mensupları gösterilebilir. Kaç TL’ye kadar gider pusulası düzenlenebileceğiyle ilgili soruya da yanıt olması için

Yazımızın ana konusu olan Gider pusulasının, verilmemesi ve alınmaması halinde bu belgeleri düzenlemek ve almak zorunda olanların her birine, her bir belge için 380 Türk Lirası'ndan aşağı olmamak üzere pusulaya yazılması gereken tutarın yüzde 10'u oranında özel usulsüzlük cezası kesilir. Vergi mükellefi olmayan kişilerden yapmış olduğunuz mal ve hizmet alımlarında düzenleyecek olduğunuz gider pusulalarında yer alacak bedele ilişkin bir sınırlama bulunmamaktadır. Limit aralığı açıktır. Vergiden muaf esnaf için düzenlenen gider pusulası, bu kişiler tarafından verilmiş fatura hükmündedir.” “Gider pusulası, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır.

 


Paylaş